|
Początki harcerstwa.
1909
16-17.XI W dzienniku "Słowo Polskie" ukazują się dwa artykuły Edmunda Naganowskiego o skautingu pt. "Bi-pi" i "Bi-es".
1910-1911
Andrzej Małkowski tłumaczy książkę Baden-Powella "Skauting dla chłopców" ("Scouting for boys") na język polski.
1911
marzec-maj - Pierwszy kurs instruktorów skautowych we Lwowie.
22.V Andrzej Małkowski podpisuje rozkaz, w którym powołuje trzy drużyny skautowe we Lwowie (dwie męskie i jedną żeńską):
I Lwowska Drużyna Skautów im. Naczelnika Kościuszki - drużynowy Czesław Pieniążkiewicz,
II Lwowska Drużyna Skautów im. Hetmana Chodkiewicza - drużynowy Franciszek Kapałka,
III Lwowska Drużyna Skautek im. Emilii Plater - drużynowa Olga Drahonowska.
Powstaje Naczelna Komenda Skautowa we Lwowie afiliowana przy Towarzystwie Gimnastycznym "Sokół".
15.X We Lwowie kazuje się pierwszy numer pierwszego polskiego czasopisma skautowego pt. "Skaut Pismo Młodzieży Polskiej". Na pierwszej stronie Skauta wydrukowano wiersz Ignacego Kozielewskiego pt. "Wszystko, co nasze" (późniejszy hymn harcerski).
1.XI W drugim numerze Skauta ukazuje się pierwsza redakcja Prawa Skautowego.
Wydano "Skauting jako system wychowania młodzieży" na podstawie dzieła generała Baden-Powella w tłumaczeniu Andrzeja Małkowskiego.
1912
III Lwowska Drużyna żeńska prowadzona przez Olgę Drahonowską wprowadza na swym obozie pozdrowienie "Czuwaj" w miejsce dotychczasowego zawołania "Czołem".
Powstaje pierwszy wzór Krzyża Harcerskiego wzorowany na orderze Virtuti Militari. Pomysłodawcą projektu był ksiądz Kazimierz Lutosławski, "Szary".
W czerwcu wydano książkę Eugeniusza Piaseckiego i Mieczysława Schreibera pt. "Harce młodzieży polskiej", w której zamiast słów "skaut" i "skauting" użyto po raz pierwszy słów: "harcerz" i "harcerstwo".
1913
19.VI W Zakopanem biorą ślub Olga Drahonowska i Andrzej Małkowski.
lipiec - Wszechbrytyjski Zlot Skautów w Birmingham, w którym uczestniczy 51-osobowa delegacja skautów polskich z trzech zaborów.
Harcerstwo w latach I Wojny Światowej
1914
Wybucha I Wojna Światowa - harcerze i harcerki biorą zorganizowany udział w walkach na froncie i w służbie pomocniczej (łączność, kurierzy, ochrona mostów i kolei, straż graniczna, służba sanitarna itp.).
W 5 pułku Legionów Polskich działa harcerski pluton zwiadu "Czuwaje" dowodzony przez Stefana Roweckiego, przywódcę państwa podziemnego w latach I Wojny Światowej (Stefan "Grot" Rowecki).
Ogłoszenie przez Związkowe Naczelnictwo Skautowe (zabór austriacki) tekst Prawa i Przyrzeczenia.
1916
1-2.XI W Warszawie powstaje Związek Harcerstwa Polskiego skupiający organizacje skautowe zaboru rosyjskiego: POS (Polska Organizacja Skautowa) i ZSP (Związek Skautek Polskich) i Junactwo. Jako wspólne odznaki przyjęto krzyż harcerski i lilijkę skautową.
W tym roku Baden-Powell wydaje książkę "Wilczęta".
1917
W lecie Olga Drahonowska-Małkowska zorganizowała pierwszą dziewczęcą gromadę zuchową w Zakopanem ("Krasnoludki").
Jan Mauersberger podjął próbę opracowania nowego systemu wychowania najmłodszych członków harcerstwa i zaproponował, dla nich nazwę "zuchy".
1918
1-2.XI Lublin, polskie organizacje skautowe trzech zaborów łączą się w ogólnopolski Związek Harcerstwa Polskiego, liczący wówczas 33 tysiące harcerek i harcerzy.
Powstają pierwsze gromady wilcząt w Polsce, tworzone głównie przez harcerstwo męskie.
ZHP w Polsce niepodległej
1918-1921
Harcerze biorą udział w walkach o granice RP: w Powstaniu Wielkopolskim, trzech Powstaniach Śląskich, akcji plebiscytowej na Warmii i Mazurach, walkach z Ukraińcami i wojnie polsko-bolszewickiej.
1919
15-16.I Na płynącym do Odessy, statku greckim "Chauonia", który wpadł na minę w Cieśninie Messyńskiej, ginie Andrzej Małkowski.
1920
ZHP jednym z członków-założycieli WOSM.
Naczelnik Państwa Józef Piłsudski obejmuje protektorat nad ZHP.
31.XII.1920-2.I.1921 I Walny Zjazd ZHP przyjmuje Statut, tekst Prawa i Przyrzeczenia Harcerskiego, wybiera władze. Przewodniczącym Związku zostaje generał Józef Haller.
1921-1924
Działalność "Wolnego Harcerstwa" propagującego nawrót do puszczaństwa i odrzucającego militaryzm. Przywódcą ruchu był Adam Ciołkosz.
1921-1924
Prezydent Stanisław Wojciechowski obejmuje protektorat nad ZHP.
1925
23.VIII Powstaje Harcerska Szkoła Pracy w Sromowcach Wyżnych w Pieninach założona przez Olgę Małkowską.
1926
Organizacja Harcerek reformuje i ujednolica pracę gromad zuchowych dziewcząt.
13.XII Prezydent Ignacy Mościcki przyjmuje protektorat nad ZHP.
1926-39
Działalność gromad Czerwonego Harcerstwa Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych, będących pod wpływem ideowym Polskiej Partii Socjalistycznej. Organizacja zajmowała się wychowaniem dzieci przede wszystkim ze środowisk robotniczych. Na czele władz stał Stanisław Dubois.
1928
ZHP członkiem-założycielem WAGGGS.
1929
W "Na tropie" ukazało się w odcinkach opowiadanie Aleksandra Kamińskiego "Jak Antek Cwaniak wilczków kształcił".
1931
5.VII Uroczyste otwarcie Żeńskiej Szkoły Instruktorskiej na Buczu; jej komendantką została Józefina Łapińska.
Upowszechnianie pomysłów i opracowań Aleksandra Kamińskiego dotyczących nowej metodyki zuchowej. Na wspólnej konferencji instruktorów harcerek i harcerzy uzgodniono jednolity dla dziewcząt i chłopców materiał programowy.
1932
6-12.VIII Światowa konferencja skautek na Buczu.
październik - Zarejestrowanie w ZHP Koła Instruktorów im. Mieczysława Bema, którego celem było m.in. objęcie przez ZHP pracą wychowawczą młodzieży ze środowisk robotniczych, rzemieślniczych i wiejskich. Przywódcą KIMB-u był Juliusz Dąbrowski.
1933
1.X W Nierodzimiu otwarto Szkołę Instruktorów Zuchowych, której komendantem został Aleksander Kamiński.
1935
Jubileuszowy Zlot ZHP w Spale w 25-lecie harcerstwa.
1937
Powstaje Ośrodek Kształcenia Starszyzny Organizacji Harcerzy ZHP w Górkach Wielkich. Jego komendantem został Aleksander Kamiński.
1938
wrzesień - Powołano Pogotowie Wojenne Harcerek (szkolenie do służby pomocniczej na wypadek wojny - kursy przeciwpożarowe, obrony cywilnej, kursy sanitarne i opieki nad dziećmi; komendantką została hm. Józefina Łapińska).
1939
10.V Powołano Pogotowie Wojenne Harcerzy (kursy przeciwpożarowe, sanitarne, obrony cywilnej, łączności i strzelania).
Harcerstwo podczas II Wojny Światowej
II Wojna Światowa - podczas jej trwania harcerki i harcerze biorą udział w walkach na wszystkich frontach w kraju i na całym świecie.
1939
wrzesień - Harcerze i harcerki biorą udział w wojnie obronnej (obrona wieży spadochronowej w Katowicach, walki w Bydgoszczy, pod Mławą, w obronie Warszawy i inne).
27.IX Decyzja o kontynuowaniu pracy harcerstwa męskiego w konspiracji (późniejsze Szare Szeregi).
Pogotowie Wojenne Harcerek nie zaprzestaje pracy przez cały okres wojny, nosząc kryptonim "OH" (Organizacja Harcerek), "Związek Koniczyn", "Bądź Gotów".
Organizacja podziemna harcerstwa męskiego "Szare Szeregi" wchodzi w skład Armii Krajowej. Kolejni Naczelnicy Szarych Szeregów: Florian Marciniak (Krzemień), Stanisław Broniewski (Orsza) i Leon Marszałek.
Struktura Szarych Szeregów:
Główna Kwatera - pasieka,
Chorągiew - ul,
Hufiec - rój,
Drużyna - rodzina.
Podział na grupy wiekowe w Szarych Szeregach:
"Zawisza" - najmłodsi harcerze (11-15 lat), których głównym zadaniem była nauka i służba najbliższemu otoczeniu, a w czasie Powstania Warszawskiego organizacja poczty polowej.
"Szkoły Bojowe" - (16-18 lat) nauka, zwiad i łączność.
"Grupy Szturmowe" - (ponad 18 lat) nauka, praca, przygotowanie do odbudowy kraju, walka zbrojna z okupantem.
"Dziś - jutro - pojutrze" - program Szarych Szeregów:
"Dziś" - sabotaż, nauka, przygotowanie do walki,
"Jutro" - walka, powstanie,
"Pojutrze" - odbudowa kraju, służba i praca dla kraju.
Szare Szeregi wykonały wiele akcji w zakresie małego sabotażu i dywersji.
Harcerki w wieku 16 lat wstępowały do Wojskowej Służby Kobiet Armii Krajowej (WSKAK).
Harcerze walczyli również w oddziałach partyzanckich ("Jędrusie", zwiad i łączność "Ponurego", akcja "Wachlarz"), pełnili odpowiedzialne funkcje w Komendzie Głównej AK, (np. Aleksander Kamiński był redaktorem naczelnym "Biuletynu Informacyjnego" - głównego pisma Polski Podziemnej, wychodzącego aż do upadku Powstania Warszawskiego). Brali udział w akcji "Burza" (walka przeciw Niemcom).
"Szkoła za Lasem" - nazwa kształcenia starszyzny harcerstwa podziemnego.
Ważniejsze akcje Szarych Szeregów:
Wieniec I i II - wysadzanie pociągów,
Meksyk II - 1943.03.26 - Akcja pod Arsenałem - odbicie 25 więźniów z niemieckiego konwoju policyjnego, w tym Jana Bytnara "Rudego", który zmarł po trzech dniach od ran, jakie hitlerowcy zadali mu podczas przesłuchań. Po akcji zmarli oprócz "Rudego": "Alek" - Aleksy Dawidowski i "Buzdygan" - Tadeusz Krzyżewicz. Dowódcą akcji był Stanisław Broniewski "Orsza", a jego zastępcą Tadeusz Zawadzki "Zośka".
Meksyk III - odbicie Floriana Marciniaka (akcja odwołana).
Celestynów - 1943.05.20 odbicie transportu więźniów do Oświecimia.
Kutschera - 1944.02.11 - zamach (udany) na komendanta warszawskiej policji i SS Franza Kutscherę. Niemcy przestali rozstrzeliwać na ulicach miasta polskich patriotów.
Koppe - nieudany zamach na szefa policji niemieckiej w Generalnej Guberni.
"Taśma" - Sieczychy - 1943.08.20 - likwidacja strażnic granicznych. Podczas tej akcji ginie Tadeusz Zawadzki "Zośka".
N - akcja propagandowa wśród Niemców osłabiająca ich ducha walki.
M - akcja Młodzież.
Oddział specjalny - III Kompania Wydzielona: (nazwy: "Agat" - "Pegaz" - "Parasol"). Zadaniem oddziału było likwidowanie szczególnie szkodliwych funkcjonariuszy niemieckich.
"Mury" - drużyna harcerek w obozie koncentracyjnym w Ravensbrűck.
"Droga Brzozowa" - drużyna harcerska w obozie w Oświęcimiu.
1944
1.VIII-2.X Powstanie Warszawskie (wybuch o godzinie "W" - 17:00). W trwającym 63 dni powstaniu uczestniczyły harcerskie bataliony: "Zośka" i "Parasol" (należące do Szarych Szeregów), batalion "Gustaw" i batalion "Wigry".
1945
styczeń - Rozwiązanie Szarych Szeregów.
25.III Formalne zakończenie pracy Pogotowia Harcerek.
( poszczególne akcje też umieszczę, ale najpierw przyniesiecie Wasze zadanie międzyzbiórkowe;) )
Nieoddaliście :/ ale i tak to wrzucam.
SZARE SZEREGI- SŁUŻBY BS
1. Wawer - Palmiry
Wawer rozpoczął działalność w październiku 1939r. Po ukazaniu się afiszy ogłaszających powołanie Generalnej Guberni na plakatach pojawiły się nalepki „Marszałek Piłsudski powiedziałby: a my was w d.... mamy”. Tak narodził się Wawer. Jego celem było przemawianie z podziemia do Polaków, krzepienie nadziei, napominanie, podnoszenie na duchu. Miał dotyczyć tylko Warszawy- obliczony na organizację wielkomiejską, przeniesiony później również na prowincję i w inne części kraju. Właściwą działalność Wawer podjął w zimie na przełomie 1940/41 roku. Na jego czele stanął dh Aleksander Kamiński. Kryptonim organizacji odnosił się do I masowej akcji z końca Grudnia ‘40r.- wypisywania kredą i farbą na murach nazwy miejscowości pod Warszawą, w której 27.XII.1939r. Niemcy rozstrzelali ludność cywilną.
Wawer dzielił się na 4 okręgi obejmujące różne części miasta. W skład tej organizacji wchodzili nie tylko harcerze, lecz także wojskowi i cywile rekrutowani specjalnie do tej służby.
Gdy chłopcy chodzili na akcje zadaniem dziewcząt była kontrola ich pracy oraz rejestrowanie reakcji społeczeństwa. Dziewczęta narażały się na równi z chłopcami. Akcje odbywały się w zasadzie co tydzień, przez 3 lata, co daje w sumie ok. 150 akcji. Niektóre z nich to:
-napisy kredą i farbą na murach: Wawer, Oświęcim, Pawiak pomścimy, Polska Walczy, Tylko świnie siedzą w kinie i wiele innych.
-rozlepianie nalepek- działania Wawru obejmowała szczegółowa instrukcja mówiąca o ty gdzie dane nalepki należy przylepiać, np. nalepki ośmieszające dziewczyny spotykające się z Niemcami należało nalepiać na parkowych ławeczkach i na drzewach.
-roznoszenie ulotek- ulotki wymagały jeszcze bardziej szczegółowych instrukcji, gdyż było ich niewiele.
Ulotki zawsze roznosiło 2 wawerczyków. Jeden wchodził do kamienicy, drugi ubezpieczał go na zewnątrz. Na akcje chodziła także komenda Wawru.
-akcja z fotografiami- Gdy na wystawach fotografów zaczęły pojawiać się zdjęcia Niemców Wawerczycy podjęli działania mające na celu ich usunięcie. Gdy ostrzeżenie nie pomagało wybijali szyby i usuwali zdjęcia.
-Akcje w kinach- Kino było narzędziem niemieckiej propagandy a podatki z biletów stanowiły wspomożenie niemieckiej armii. Dlatego w czasie okupacji Wawer bojkotował kino. Najpierw były napisy i nalepki ‘Tylko świnie siedzą w kinie”, gdy to okazało się niewystarczające sięgnięto po ostrzejsze środki- gazy. Mała probówka rozgnieciona podczas seansu powodowała popłoch i panikę. Niemcy zaczęli robić wtedy pokazy na wolnym powietrzu. Lecz i na to znalazł się sposób- krótki krzyk „łapanka” i teren przed ekranem pustoszał.
-akcja V- Sygnałem radia Londyn były pierwsze tony V symfonii Beethovena. Melodia ta jak i sam znak V stały się dla Polaków symbolami zwycięstwa. Wawer zaczął wypisywanie litery V na murach. Niemiecka propaganda nie mogła na to nie odpowiedzieć. Jej kontruderzenie polegało na przywłaszczeniu sobie symbolu. Pojawiły się plakaty z V- niemiecką „Victorią”. Wkrótce po tym na plakatach pojawiły się nalepki- „Deutschland verloren”- Niemcy pokonane. V miało stać się symbolem niemieckiej klęski. Kolejnym krokiem niemieckiej propagandy było wystawienie kilkumetrowej makiety litery V na placu. Odpowiedź Wawru była szybka i możliwa do przewidzenia- zapałki i trochę benzyny sprawiło, że plac tej nocy był bardzo oświetlony. Kolejny ruch należał do Niemców, miasto pokryły plakaty z literą V oraz napisem „Deutschland siegt an allen Fronten”- Niemcy zwyciężają na wszystkich frontach. Wawerczycy mieli łatwe zadanie, ołówkiem przekreślali literę S wpisując L.„Deutschland liegt an allen Fronten“- Niemcy leżą na wszystkich frontach. Propaganda niemiecka została pokonana.
-Kopernik- Na krakowskim przedmieściu stał pomnik Mikołaja Kopernika z polską tablicą – „Mikołajowi Kopernikowi- rodacy”. Napis został zasłonięty niemiecką tablicą. Któregoś wieczora Alek Dawidowski , sto metrów od posterunku policji, wszedł na cokół i odkręcił tablicę. Ukrył ja w śniegu, by następnego dnia wywieźć na sankach i ukryć. W odpowiedzi ukazały się następujące plakaty niemieckie: „W odwet za usunięcie tablicy niemieckiej z pomnika Kopernika zarządzam rozbiórkę pomnika Jana Kilińskiego”. Alek czuł się winny. Wytargował od robotników pracujących przy rozbiórce szablę Kilińskiego, wyśledził gdzie zawieziony został pomnik, a rankiem na murach Muzeum Narodowego pojawił się napis „Ludu Warszawy, jam tu, Jan Kiliński”. Zaraz po tym wydarzeniu na cokole pomnika Kopernika pojawiła się nalepka: „W odwet za zniszczenie pomnika Kilińskiego zarządzam
przedłużenie zimy o dalsze trzy miesiące- Kopernik (astronom). Warszawa zatrzęsła się od śmiechu gdyż Niemcy marzli na wschodnim froncie.
-Akcja „sto milionów”- zabranie niemieckiego transportu pieniędzy wiezionych do banku. Niemcy wywiesili plakaty oferujące wysoką nagrodę za wskazanie winnych. By zapobiec donosom pojawiły się małe karteczki z napisem „Byłem jedynym świadkiem; opowiem wszystko w zamian za pocałowanie mnie w d...- Król Zygmunt III”
-Czasem komenda zlecała prace dowolne- zależne od pomysłowości wawerczyków. Zrywali oni wtedy flagi niemieckie. Zdarzały się też inne- np. wyczyn Janka Bytnara, przemalowanie napisu zachęcającego do wyjazdu na roboty do Niemiec.
-stemplowanie gazet- 27.VI.1942 - znakiem kotwiczki Wawer składał życzenia Prezydentowi Raczkiewiczowi, 27.VI.1943 składał mu pośmiertny hołd. Akcja polegała na zakupie znacznej ilości gazet, podbiciu ich i dalszym kolportażu .
-Dodatki nadzwyczajne- w drukarniach podziemia drukowano gazety przypominające dodatki nadzwyczajne Nowego Kuriera Warszawskiego jednakże z treścią patriotyczną. Był on częściowo kolportowany przez zwykłych roznosicieli gazet wraz z innymi, niemieckimi pismami.
-Audycje radiowe- Przewody megafonowe zostały podłączone do szafki telefonicznej a w niej przykręcono je do numeru jednego z lokali konspiracyjnych. Przy szafce stał dyżurny, wystarczyło jedno szarpnięcie, by zerwać połączenie i zatrzeć ślady . 3.V.1943r nastąpiła audycja. Odczytano orędzie Delegata Rządu na kraj, odtworzono marsz generalski i hymn narodowy. Efekt był piorunujący.
-Było jeszcze wiele innych akcji, była ulotka rozdawana przechodniom w biały dzień pod postacią reklamy herbaty, Były afisze rozlepiane na oficjalnych słupach, Rozdawanie obrazków Matki Boskiej Wysiedlonej, oraz wiele, wiele innych
|
Historia harcerstwa 